Elazığ’da 3 Bin Yıllık Tarih: Tomisa Kalesi ve Sular Altında Kalan Kitabe

Elazığ’ın Baskil ilçesine bağlı Topaluşağı köyü sınırlarında yer alan Tomisa Kalesi, 3 bin yılı aşan geçmişiyle bölgenin en önemli tarihi yapılarından biri olarak dikkat çekiyor.

Elazığ Kömürhan Köprüsü’nden yaklaşık 800 metre iç kısımda, Fırat Nehri’ne hâkim sarp bir kaya üzerine kurulu kale, hem stratejik konumu hem de tarihi önemiyle öne çıkarken, Elazığ Baskilliler Derneği Başkanı, Araştırmacı Yazar Aygün Çam, kitabe hakkında bilgi verdi.

Başkan Aygün Çam’a göre kale, Urartu dönemi içerisinde inşa edildi ve Urartuların batıya doğru ulaştığı son noktalardan biri olma özelliğini taşıyor. Bu yönüyle Tomisa Kalesi, Urartu medeniyetinin sınırlarını göstermesi açısından büyük önem arz ediyor.

Kalenin hemen alt kesimlerinde, Haldi adına yazdırılmış önemli bir kitabenin bulunduğu da belirtiliyor. Söz konusu kitabenin, Urartu Kralı Sarduri II tarafından, Melitihaliler üzerine kazanılan zaferin ardından yazdırıldığı ifade ediliyor. Ancak bu yaklaşık 3 bin yıllık yazıt, 1987 yılında Karakaya Barajı gölünün oluşmasıyla birlikte Fırat’ın suları altında kaldı.

Kitabenin günümüze ulaşan çevirisinde dikkat çekici ifadeler yer alıyor. Metinde, Urartu kralının Fırat Nehri’ni geçişi, Tanrı Haldi’ye yaptığı dualar ve Melitia bölgesine yönelik seferleri anlatılıyor. Yazıtta, “Fırat pürüzsüzdü, durgundu. Oradan karşıya geçen hiçbir Urartu kralı yoktu. Tanrılar beni dinlediler ve bana yol açtılar” ifadeleri, dönemin askeri ve dini anlayışını gözler önüne seriyor.

Ayrıca kitabe, kralın kısa sürede çok sayıda kale ve kenti ele geçirdiğini, savaş ganimetleriyle geri döndüğünü ve bölgedeki hâkimiyetini pekiştirdiğini de ortaya koyuyor. Bugün büyük bölümü sular altında kalan bu tarihi miras, hem Urartu tarihine ışık tutması hem de Fırat havzasının geçmişine dair önemli bilgiler sunması açısından büyük değer taşıyor. Tomisa Kalesi ise hâlâ ayakta kalan yapısıyla, ziyaretçilerine binlerce yıllık bir tarihin izlerini sunmaya devam ediyor.                                                                                                                  HABER.    ERTUĞRUL.   DEMİR